Słownik

Słownik

 

Cug – strumień powietrza przechodzący przez komin, ciąg powietrza.

Glina - ilasta skała osadowa, powstała najczęściej w okresie czwartorzędu w wyniku nagromadzenia osadów morenowych, złożona z minerałów ilastych, kwarcu, skaleni, substancji koloidalnych, może zawierać okruchy innych skał oraz substancje organiczne. Glina to skała o dowolnym wieku zawierająca 10-30% frakcji ilastej i minimum 30% frakcji pylastej i piaszczystej. Barwa glin czwartorzędowych zależy od zawartości cząsteczek uwodnionych tlenków żelaza i manganu. Glina od zarania dziejów stanowi podstawowy surowiec do wyrobu ceramiki. Do ręcznego formowania wyrobów ceramicznych używane są gliny wysokoplastyczne i plastyczne, stanowiące cenny surowiec do produkcji ceramiki sanitarnej i płytek ceramicznych.

Gładzik – narzędzie do wygładzania brzegów kafli i miejsc cięcia.

Kaflarnia – zakład przemysłowy zajmujący się produkcją i sprzedażą kafli.

Kaflarz – rzemieślnik wytwarzający kafle.

Kielnianarzędzie murarskie składające się z płaskiej stalowej płytki, o trójkątnym lub trapezowym kształcie, połączonej z wygiętym w literę „S” łącznikiem wykonanym z pręta stalowego. Całość zakończona drewnianym trzonkiem. Służy do nakładania i rozprowadzania zaprawy budowlanej w trakcie muowania i do narzucania zaprawy podczas ręcznego tynkowania.

Korona pieca – element zdobiący szczyt pieca.

Majstersztyk – wybitne osiągnięcie w dziedzinie sztuki; arcydzieło. Dawniej: przedmiot wykonany przez czeladnika, który chce zostać mistrzem, będący dowodem jego umiejętności.

Pion murarski – narzędzie służące do wyznaczania linii pionowej, ciężarek umieszczony na końcu sznurka.

Popielnik – część paleniska pieca, gdzie gromadzi się popiół.

Poziomica albo poziomnica (libella) – w budownictwie przyrząd pomiarowy z wbudowanymi jedną lub wieloma rurkami z płynem. Wykorzystuje siłę grawitacji ziemskiej do wyznaczania poziomu podłogi lub pionu ściany. Nazwa poziomica jest także stosowana do przyrządów laserowych.

Półka pieca – element zdobienia pieca, przewężenie pieca, rodzaj ozdobnej półki.

Przecinak – narzędzie do przycinania kafli.

Punktak – narzędzie do zaznaczania miejsc cięcia.

Szamot – materiał ceramiczny otrzymywany przez zmielenie i spieczenie wypalonej gliny ogniotrwałej. Proces produkcji polega na formowaniu, suszeniu i wypalaniu. Wyroby szamotowe cechują się dużą odpornością na szybkie zmiany temperatury. Po wymieszaniu z plastyczną gliną ogniotrwałą szamot używany jest do wyrobu ogniotrwałych materiałów stosowanych w budowie pieców, kominków, palenisk.

Szkliwo ceramiczne – polewa nakładana na wyroby ceramiczne przez zanurzenie, natrysk lub polanie. Po wypaleniu jej składniki topią się „oblewając” wyrób ceramiczny. Szkliwa składają się z tlenków metali i niemetali, mogą zawierać związki takich pierwiastków jak ołów, bor, cyna, wapń, żelazo, aluminium. Powłoka szkliwa, w zależności od składu, nadaje przedmiotom barwę i połysk oraz odporność na przenikanie wody, działanie kwasów i  zasad.

Szyber – zasuwa w kominie regulująca przepływ powietrza.

Wkrętak (śrubokręt) – rzędzie służące do wkręcania. W najprostszym przypadku pręt stalowy, na jednym końcu ścięty lub spłaszczony. Wąska krawędź umożliwia wsunięcie jej w wycięcie w łbie śruby i jej wkręcenie przez obrót wkrętaka wokół osi. Przeciwległy koniec pręta zazwyczaj umocowany jest w uchwycie z drewna lub tworzywa sztucznego.

Zapiecek – tylna część pieca kuchennego przeznaczona do spania.

Zaprawy szamotowe -  zaprawy wykonane ze zmielonego szamotu i gliny ogniotrwałej ewentualnie z dodatkiem 20-30% cementu portlandzkiego, glinowego albo szkła wodnego sodowego.

Zdun – rzemieślnik stawiający i konserwujący piece i kominki.